Wizerunek błogosławionej pamięci mojej matki – Felicji z Tiegermanów

Portret Felicji (Fejgi) Gottlieb ma charakter epitafijny, podkreślony przez hebrajską inskrypcję umieszczoną ponad głową zmarłej. Gottlieb sięga przy tym po konwencję, która w żydowskiej kulturze wizualnej zarezerwowana była przede wszystkim dla wizerunków rabinów i innych męskich autorytetów religijnych. Ich portrety, eksponowane m.in. w przestrzeniach gminnych, podtrzymywały symboliczną obecność duchowego autorytetu mimo jego fizycznej nieobecności. Przedstawiając w podobnej formule własną matkę, artysta nadał jej status tradycyjnie przysługujący wybitnym męskim osobistościom.

Felicja siedzi wyprostowana, frontalnie zwrócona ku widzowi, z dłońmi złożonymi na kolanach. Jej silna, napięta twarz wyłania się z niemal monochromatycznej, ciemnej materii obrazu. Rozrzedzona warstwa farby, ograniczona gama barwna i zacieranie konturów sprawiają, że ciało zdaje się stopniowo tracić materialną konkretność i stapiać z otaczającą je przestrzenią. Portret oscyluje tym samym między fizyczną obecnością a obrazem pamięci, wizualizując szczególny status osoby, która nie należy już do świata żywych, a zarazem pozostaje obecna poprzez pamięć i wizerunek. W mocnych rysach twarzy Felicji można dostrzec również subtelne podobieństwo do Leopolda, co nadaje portretowi dodatkowy, osobisty wymiar.

__

Najwybitniejszym z [wczesnych obrazów Gottlieba - red.] jest pośmiertny Wizerunek błogosławionej pamięci mojej matki – Felicji z Tiegermanów, wyłaniający się z półmroku portret starej kobiety, ujętej w sztywnej pozie, o sugestywnej „kamiennej” twarzy. 

Jerzy Malinowski [w:] Katalog dzieł artystów polskich i żydowskich z Polski w muzeach Izraela..., s. 167.